ในรัชสมัยสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว ประเทศพม่าได้ตกเป็นเมืองขึ้นของอังกฤษ โดยอังกฤษได้เข้ายึดตอนใต้ของพม่าไว้หมด ดินแดนส่วนนี้เคยเป็นดินแดนของ ราชอาณาจักร มอญมาก่อน เมื่อดินแดนส่วนนี้ถูกอังกฤษยึด คนมอญที่มีความคิดที่จะกอบกู้เอกราชของตน |
คืน ตลอดจนคนไทยในเมืองมอญที่คิดจะเดินทางกลับเมืองมอญจึงเกิดการลังเล
เพราะไม่แน่ใจว่าอังกฤษมีนโยบาย อย่างใดและจะดำเนินการอย่างใดต่อไป ประกอบกับ
ความปลอดภัย ความสะดวกสบาย และความมั่นคงในชีวิตความ เป็นอยู่ที่ดี ของบรรดาคนมอญที่อยู่ภายใต้พระ
บารมีแห่งพระมหากษัตริย์ไทย เหตุผลสองประการนี้ที่ทำให้คนมอญ สมัยนั้นคงต้องอยู่ในพระราชอาณาจักรไทยต่อไป
แต่ขณะนั้น จำนวนประชากรในหมู่บ้านมอญต่างๆ มีเพิ่มมากขึ้น จึงเกิดความจำเป็นที่จะต้องหาพื้นที่หรือแหล่งทำมาหากินให้มากกว่าที่เป็นอยู่ในขณะนั้น
โดยเฉพาะอย่างยิ่งชุมชนมอญ ที่อยู่บริเวณใกล้อ่าวไทย ต้องหาแหล่งอู่ข้าว ซึ่งเป็นอาหารหลักที่จำเป็นสำหรับบริโภคและไว้จำหน่าย
คนมอญจึงเริ่มขยาย ชุมชนไปยังแหล่งที่เหมาะสมแก่การเพาะปลูก ดังเช่น มอญพระประแดง
เริ่มไปทำนา แถวบางนา พระโขนง และขยาย ไปเรื่อยๆ ไปทางบางบ่อ บางพลี หัวตะเข้
ลาดกระบัง หนองจอก มีนบุรี มอญปากเกร็ดไปทำนาบริเวณ ทุ่งสีกัน หลักสี่ ทุ่ง สองห้อง
ลาดหลุมแก้ว ปทุมธานี มอญทางสามโคกได้แยกไปอยู่แถวธัญญบุรี ลำลูกกา คลองหลวง
ลาดหลุมแก้ว เป็นต้น
ในขณะที่คนมอญกำลังหาแหล่งทำกินนั้น
ชุมชนมอญบางกระดี่คงมีอยู่ก่อนแล้ว แต่ไม่เป็นชุมชน เพราะคำว่า บางนั้น แสดงว่าเป็นแหล่งที่มีชาวบ้านไปขุดคลองขนาดย่อมไว้ก่อน
(แต่ปัจจุบันได้ใช้คำว่า ชุมชนแล้ว) และความเหมาย ของบางตามพจนานุกรม "บาง"
คือ ทางน้ำเล็กๆ ที่ไหลขึ้นลงตามระดับน้ำในแม่น้ำลำคลองหรือคลองเล็กๆ หรือบาง
แห่งนี้คงมีไว้ เพื่อเป็นเส้นทางเข้าไปตัดฟืน ตัดจาก ตัดหวายของชาวบ้าน และยังคงชุกชุมด้วยปลากระดี่
จึงรวมเรียกว่า บางกระดี่ และไม่ใช่ภาษามอญ ถ้าเป็นคนมอญจะเรียกหมู่บ้านมอญเป็นภาษามอญ
มักจะขึ้นต้นด้วยคำว่า กวาน ซึ่งแปลว่าหมู่บ้าน การที่มีคำว่า "บาง" อยู่ด้วยนั้น
ต้องเป็นคำในภาษาไทย และคนไทยเรียกกันมาก่อนที่มอญจะเข้ามา อยู่แต่อาจรกร้างไปเมื่อกรุงศรีอยุธยาแตก
ข้อสังเกตในเรื่องชื่อหมู่บ้าน ถ้าเป็นคนมอญรุ่นแรกสมัยกรุงธนบุรี และต้น รัตนโกสินทร์ที่อพยพมาตั้งบ้านเรือนที่เมืองสามโคก
ปากเกร็ด ปากลัด (พระประแดง) มักจะตั้งชื่อหมู่บ้านที่ตั้งอยู่นั้น เป็นภาษามอญซึ่งจะใช้ชื่อเมืองที่เคยอยู่ในเมืองมอญมาก่อน
มาตั้งเป็นชื่อภาษามอญตามสภาพท้องที่เช่น
ปากลัด
มีกวาน เว๊ยะ ขะราว ซึ่งเป็นชื่อเมืองในเมืองมอญ
สามโคก
มี กวาน เก๊าะปิ้น ซึ่งเป็นชื่อเมืองในเมืองมอญ
ปากเกร็ด
มี กวาน อาม่าน เรียกตามสถานที่ทำเครื่องปั้นดินเผา
บางกระดี่
คงมีอยู่ก่อนที่คนมอญมาตั้งบ้านเรือน และเป็นที่ๆชาวบ้าน ขุดบาง เพื่อสะดวกในการเข้าไปตัดจาก
ตัดหวาย ตัดฟืน และการนำกลับบ้าน
